Historia muzeum

Historia muzeum przy Uniwersytecie Wrocławskim do 1945 roku

Pierwsza placówka muzealna przy Uniwersytecie Wrocławskim została otwarta w 1815 roku, pod nazwą Królewskie Muzeum Sztuki i Starożytności. Jej siedzibą był budynek dawnego klasztoru Kanoników Regularnych św. Augustyna na Piasku. Na zbiory muzealne składały się zabytki przejęte podczas sekularyzacji klasztorów śląskich w 1810 roku. Wśród nich najbardziej reprezentacyjny był dział malarstwa gotyckiego i barokowego, zwłaszcza duża kolekcja dzieł wybitnego śląskiego malarza Michaela Leopolda Willmanna (1630-1706). Muzeum przy Uniwersytecie przejęło z klasztorów także liczne rzeźby, rzemiosło artystyczne, militaria, numizmaty i zbiory archeologiczne. Te ostatnie zostały powiększone za czasów pierwszego dyrektora Johanna Gustava Gottlieba Büschinga (1783-1829), który wydał do mieszkańców Wrocławia apel, aby przekazywać do muzeum zabytki archeologiczne z prywatnych zbiorów. W ten sposób powstała znacząca kolekcja starożytności śląskich.

Od początku Muzeum Uniwersytetu Wrocławskiego pełniło przede wszystkim funkcję dydaktyczną, dlatego, począwszy od Büschinga, jego dyrektorzy systematycznie powiększali zbiór gipsowych odlewów rzeźb antycznych. Zamawiano je przede wszystkim w Berlinie, Dreźnie i Monachium, ale także w Rzymie, Florencji i Paryżu. Pod koniec XIX wieku uniwersytecka kolekcja odlewów antycznych we Wrocławiu była jedną z największych na terenie Niemiec.

W 1853 roku Muzeum przekazało najcenniejsze obrazy ze swoich zbiorów do Galerii w Domu Stanów, a w miarę powstawania we Wrocławiu nowych muzeów, wyzbywało się kolejnych dzieł sztuki średniowiecznej i nowożytnej na ich korzyść. W 1862 roku – zgodnie z nowym profilem zbiorów – zmieniło nazwę na Muzeum Archeologiczne przy Uniwersytecie Wrocławskim.

W 1861 roku do Muzeum trafiła niezwykle cenna spuścizna architekta Eduarda Schauberta (1804-1860), która liczyła około 300 zabytków antycznych, przywiezionych przez Schauberta z Grecji i Italii. Były to wazy czerwono- i czarnofigurowe, odlewy brązowe, figurki terakotowe, lampki, elementy architektoniczne i gemmy. Odrębną grupę stanowiła kolekcja monet antycznych, licząca prawie 1,5 tysiąca sztuk. O oryginalne zabytki starożytne Muzeum wzbogaciło się także dzięki przejęciu figurek terakotowych z Tarentu ze zbiorów Dresslera w Rzymie oraz waz z kolekcji Carla Fontany z Triestu.

W 1934 roku Muzeum przeniesione zostało do północnego skrzydła budynku dawnej Akademii Sztuk Pięknych na placu Polskim 3/4. W czasie drugiej wojny światowej zbiory ewakuowano do składnicy muzealnej, najprawdopodobniej w Mietkowie. Stamtąd większość z nich nie wróciła już na uczelnię, lecz została przekazana do zbiorów Muzeum Narodowego w Warszawie i Muzeum Archeologicznego we Wrocławiu (obecnie Oddział Muzeum Miejskiego Wrocławia). Część gipsowych odlewów rzeźb antycznych przejął Zakład Historii Starożytnej Instytutu Historycznego Uniwersytetu Wrocławskiego.

Obecne Muzeum Uniwersytetu Wrocławskiego powołane zostało do życia w dniu 6 sierpnia 1992 roku, w wyniku przekształcenia Oddziału Zbiorów Muzealnych Archiwum Uniwersytetu Wrocławskiego w samodzielną jednostkę ogólnouczelnianą. Najstarsze zbiory mają jeszcze metrykę Akademii Leopoldyńskiej, większość pochodzi jednak z okresu późniejszego, po 1811 roku. Zbiory te obejmują: instrumentarium naukowe z XV-XX wieku (matematyka, astronomia, fizyka, chemia), kolekcje naukowe zgromadzone w wyniku wypraw naukowych (etnografia, archeologia, językoznawstwo), obrazy, rzeźby, meble i inne wyroby rzemiosła artystycznego z XVIII-XX wieku, grafikę i fotografie z XIX-XX wieku, karty pocztowe, pamiątki korporacyjne oraz różne druki ulotne – od wieku XVIII po czasy współczesne.