Dawne kolekcje

Utworzenie we Wrocławiu pierwszego publicznego muzeum było następstwem edyktu sekularyzacyjnego króla Fryderyka Wilhelma III z 30 października 1810 roku. W wyniku kasaty śląskich klasztorów i kolegiat najcenniejsze dzieła sztuki, gromadzone przez wieki w dobrach duchowieństwa katolickiego, znalazły się pod kuratelą państwa pruskiego. Powierzono je wówczas nowo otwartemu Uniwersytetowi Wrocławskiemu, w którego strukturach utworzono wkrótce potem odrębną placówkę muzealną. Nowej instytucji nadano nazwę Królewskiego Muzeum Sztuki i Starożytności (Königlisches Museum für Kunst und Altertümer), równolegle używano nazwy Muzeum Uniwersyteckie lub Akademickie.

Organizację Muzeum powierzono Johannowi Gustavowi Gottliebowi Büschingowi (1783-1829), który na jego siedzibę wybrał poaugustiański klasztor na Wyspie Piaskowej, mieszczący odtąd także bibliotekę uczelni. Spośród ogromu zabytków pochodzących z klasztorów, Büsching został zobligowany do wyboru jedynie najcenniejszych i zagrożonych zniszczeniem. W sumie w wyniku kasaty pod opiekę Uniwersytetu trafiły tysiące obiektów, np. w 1812 roku ilość obrazów sięgnęła 536 sztuk. Obok arcydzieł malarstwa, w tym ponad setki obrazów pędzla Michaela Leopolda Willmanna (1630-1706), które w większości pochodziły z klasztoru w Lubiążu, na zbiory złożyły się dzieła rzeźby i rzemiosła artystycznego, militaria, numizmaty (głównie z dawnych kolekcji klasztornych w Żaganiu i Lubiążu) oraz zbiory archeologiczne. Przy Bibliotece Uniwersyteckiej utworzono także gabinet rycin, powstały z połączenia kolekcji Uniwersytetu Viadrina we Frankfurcie nad Odrą i jezuickiego Uniwersytetu Leopoldina we Wrocławiu, wzbogaconych o egzemplarze z dawnych bibliotek klasztornych. Liczył on około 900 sztuk, z czego większość stanowiły prace grafików niemieckich.