Aktualności

Korporacje studenckie

Po połączeniu Akademii Leopoldyńskiej z Viadriną pojawiły się w roku 1811 we Wrocławiu znane od XVII wieku na uczelniach niemieckich organizacje studenckie w postaci ziomkostw (Landsmannschaften). W liście studentów Uniwersytetu Wrocławskiego w roku akademickim 1811/1812 znaleźli się już członkowie działających dotąd we Frankfurcie ziomkostw Marchia i Borussia, a także przybyli z Halle przedstawiciele Silesii.

Ziomkostwa były dobrowolnymi związkami koleżeńskimi studentów, grupującymi przybyłych na studia z jednej prowincji bądź kraju. Należący do nich demonstrowali zazwyczaj swoją jedność przy pomocy barw herbowych rejonu pochodzenia. Miały charakter samopomocowy i towarzyski. W obrębie ziomkostw ukształtował się kodeks zachowań, zwany Konwentem (Konvent). Był to zbiór obowiązującego studenckiego zwyczaju, regulujący postępowanie na uczelni i poza nią wobec władz i kolegów, a także zachowanie w czasie nauki fechtunku.

Na przełomie XVIII i XIX wieku organizacje studenckie te przeszły pewną ewolucję: zmieniły się kryteria naboru członków i cele działalności. Studenci mieli gromadzić się dla realizacji celów ideowych (Corps, Burschenschaft), a także rozwijania zainteresowań: muzycznych (Sängerschaft), sportowych (Turnerschaft), teatralnych, naukowych i innych. Zaznaczyć należy, że podział ten był dość umowny, gdyż prócz głównego celu realizowane mogły być także inne.

W ciągu pierwszych stu lat Uniwersytetu powstały co najmniej 122 organizacje, do początków XX wieku przetrwało ich kilkadziesiąt. Najstarszym wrocławskim związkiem była datowana na rok 1816 Teutonia. Rok po niej, w 1817 roku, powstała założona przez studentów-Polaków Polonia. Od roku 1819 funkcjonowały Borussia i Raczeks, które na przełomie wieków skupiały 40% ogółu studentów.

Metody naboru były zróżnicowane. Często dużą rolę odgrywały więzy rodzinne i społeczne. Najniższe miejsce w korporacyjnej gradacji zajmowali fuksowie (Fuchsen), których okres próbny przed przyjęciem w poczet członków trwał zwykle jeden rok. Po pomyślnym przejściu wszystkich testów stawali się burszami (Burschen). Najważniejszymi byli pełniący funkcje zarządu, tzw. szarże (Chargierten). Jeszcze wyżej w hierarchii stali „weterani” – seniorzy korporacyjni (Alte Herren), tj. osoby które bezpośrednio już nie uczestniczyły w działalności związku, a ukończywszy studia zdołały ustabilizować swoją pozycję rodzinno-zawodową.

Symbolami związków były: herb, cyrkiel (skrócona forma zapisu nazwy organizacyjnej w postaci ozdobnego inicjału) oraz barwy (zazwyczaj trzy). które – należycie eksponowane – były wyróżnikiem przynależności organizacyjnej. Stawanie w obronie tych symboli było honorowym obowiązkiem. Związkowymi ideałami były: braterstwo, ufność, wierność, odwaga, honor, posłuszeństwo prawom organizacji i jej hierarchii. Członkowie starych korporacji na szczególne okazje przywdziewali galowe stroje, przypominające wojskowe uniformy doby napoleońskiej. Tradycyjne nakrycie głowy obowiązywało wszystkich.

Integrującą rolę pełniły pieśni korporacyjne. Wyróżnikiem statusu organizacji było też posiadanie własnej siedziby, najlepiej całego budynku. Do wybuchu I wojny światowej swoje własne wille miały: Borussia, Lusatia, Silesia, Markomania, Vandalia, Rheno-Pallatia i Winfridia.